จับได้ที่ไหนชำแหละกินเลย! เตือนปลาช่อนอเมซอน ทำลายระบบนิเวศ-ต้องกำจัดทิ้ง

46

ปลาช่อนอเมซอน / จากกรณีที่เพจดังอย่าง “เจ้าหญิงน้อยแห่งอันดามัน” ชื่นชมนักตกปลาที่ตกปลาช่อนอเมซอน เตรียมชำแหละเป็นอาหาร พร้อมเผยว่าปลาช่อนอเมซอนเป็นเอเลียนสปีชีส์ ตัวการทำลายระบบนิเวศน์ เจอที่ไหนควรรีบกำจัด

ล่าสุดรายการโหนกระแสวันที่ 11 มิ.ย. โดย “หนุ่ม กรรชัย กำเนิดพลอย” ในฐานะผู้ดำเนินรายการ ผลิตในนามบริษัท ดีคืนดีวัน จำกัดออกอากาศทุกวันจันทร์-ศุกร์ เวลา 13.45 – 14.25 น.

ทางช่อง 28 ได้เปิดใจสัมภาษณ์ “ชัชวัฒน์ เพียงตา” หรือ “คุณแชมป์” นักตกปลามืออาชีพ “ศิริวรรณ สมใจ” หรือ “คุณวรรณ” เจ้าของฟาร์มปลาช่อนอเมซอน มาพร้อมกับ “ดร.นณณ์ ผานิชวงศ์” ผู้เชี่ยวชาญด้านปลา

พี่วรรณเปิดมากี่ปีแล้ว?
วรรณ : “ทำมาก่อนปี 35 ค่ะ ฟาร์มอยู่นครปฐมค่ะ”

ทราบเรื่องปัญหาปลาช่อนอเมซอน หลุดไปในแหล่งน้ำต่างๆ มีคนจับไปกิน?
วรรณ : “พี่วรรณว่าเป็นส่วนน้อยนะคะที่จะหลุดไปในแหล่งธรรมชาติได้ อย่างในฟาร์มพี่วรรณ เป็นฟาร์มปิด ไม่ใกล้ลุ่มน้ำลำคลองเลย คิดว่าที่เขาหลุดไปอาจมีบ้างบางส่วนนิดหน่อยไม่น่าจะเยอะค่ะ หลุดไปช่วงน้ำท่วมหรืออะไร แต่ถ้าในระบบนิเวศน์จริงๆ คิดว่าส่วนน้อยที่เจอ”

เลี้ยงมาปี 35 ตอนนั้นราคาเท่าไหร่?
วรรณ : “ตอนนั้นซื้อมาตอนเล็กๆ 5 นิ้วราคา 3500 พอโตขึ้นถ้าระดับพ่อแม่ ระดับสองเมตร อยู่ที่ราคา 1 แสนบาท ถ้าในลุ่มแม่น้ำอเมซอน ในแถบอเมริกาใต้ ความยาวของเขาคือ 4 เมตร หนัก 500 กิโล”

ทำไมเลือกเพาะปลาช่อนอเมซอน?
วรรณ : “เป็นปลาเกล็ดที่ใหญ่ที่สุดในโลก ถามว่าเขาดุร้ายมั้ย น้องเขาไม่ดุร้ายเลย”

คุณเรียกน้อง?
วรรณ : “ก็น่ารักมากค่ะ เขาตัวใหญ่จริง แต่ไม่มีนิสัยดุร้าย ถ้าเลี้ยงเขาทุกวัน เขาจะรู้เลยว่าเรามาให้อาหารแล้วนะ เขาจะมาหาเรา เขาไม่ดุร้าย ฟันเขาไม่เหมือนฟันคมๆ เหมือนปลาช่อนบ้านเรา ฟันเขาจะเรียบๆ”

กัดคนมั้ย?
วรรณ : “ไม่กัดค่ะ ในปากเขาไม่มีฟันคมๆ แต่เขาจะใช้ระบบพุ่งชนหรือใช้หางฟาด แต่ไม่กัดคน”

เลี้ยงมาหลายปี ไม่เคยถูกกัด?
วรรณ : “ไม่เคยเลย แต่ชนมีบ้างค่ะ”

มีตั้งชื่อมั้ย?
วรรณ : “มีเยอะค่ะ (หัวเราะ) เรียกน้องปลาอย่างเดียว ในฟาร์มมีพันตัว ทั้งเพาะพันธุ์ และจำหน่ายออกต่างประเทศด้วย ในเมืองไทยจะเน้นขายไซส์ใหญ่ๆ สีสัน เน้นการพัฒนาสายพันธุ์”

ในมุมที่ขาย รู้มั้ยเขาเอาไปเลี้ยงแบบไหน?
วรรณ : “พี่วรรณได้ใบอนุญาตไซเตสคนแรกของเมืองไทย เวลาลูกค้าซื้อจากพี่วรรณ เราจะส่งใบอันนี้ให้ลูกค้า จะรู้ว่าปลาอยู่กับคนนี้กี่ตัวๆ เวลาออกจากฟาร์มจะมีการจดไว้เลย ว่ามีแม่พันธุ์กี่ตัว จำหน่ายออกไปกี่ตัว จะจดไว้หมดเลย”

ล่าสุดมีการแชร์เพจ ภาพนักตกปลากำลังชำแหละปลาช่อนอเมซอน เขาบอกว่าเขาชื่นชมเหลือเกิน เห็นแบบนี้รู้สึกยังไง?
วรรณ : “ปวดใจนะคะ ปลาพวกนี้เป็นปลาสวยงาม อาจมีเอ็กซิเดนท์ตรงที่อาจจะตายตอนที่เบ็ดลงไปในปากเขา อาจเข้าไปลึกจัด พอเอาขึ้นมาก็อาจจะตาย ก็เป็นไปได้”

แต่เขาบรรยายว่าเปรียบเสมือนเป็นเอเลียนสปีชีส์ ?
ดร. นณณ์ : “มันเป็นปลาล่าเหยื่อ อาจเป็นไปได้ที่ไปกินปลาท้องถิ่น”

คุณแชมป์ ไปตกน้องเขาทำไม?
แชมป์ : “เป็นเกมที่สนุก”

ธรรมดาตกทะเลหรือน้ำธรรมชาติ ?
แชมป์ : “ทุกอย่างครับ”

ตกที่ไหน?
แชมป์ : “มีบ่อเลี้ยงที่กำแพงแสนครับ ให้นักตกปลาไปตกที่นั่น ส่วนมากเป็นอเมซอน อลิเคเตอร์ แล้วแต่ชนิดของปลา”

เคยตกได้กี่ครั้ง?
แชมป์ : “ทุกครั้งที่ไปตกครับ”

เคยกินมั้ย?
แชมป์ : “เคยทีนึงครับ ทำเมนูลวกจิ้มนี่แหละครับ ก็เกิดการเอกซิเดนท์เหมือนที่ว่า ต่างชาติไปตกแล้วน็อก”

ตอนนี้เขามีกติกาไม่รู้ใครตั้ง เขาพูดกันแล้วว่า ณ วันนี้ปลาตัวนี้เป็นปลาล่าเหยื่อในระบบนิเวศน์ระดับต้นๆ คืออะไร?
ดร. นณณ์ : “มันเป็นสัตว์ผู้ล่าขนาดใหญ่ พอโตมาแล้วแทบจะไม่มีสัตว์ผู้ล่าอื่นๆ ก็จะเห็นแค่คนและเสือจากัวร์ที่จะโดดไปกินมันได้ มาในไทยก็เหมือนกัน พอโตถึงระดับหนึ่งเมตรสองเมตรก็จะมีคนที่กินได้ เพราะแหล่งน้ำในบ้านเราไม่มีตัวอะไรที่จะกินมันได้ ก็จะเป็นปลานักล่าอยู่บนสุดของห่วงโซ่อาหาร เหมือนเสือในป่า”

ถามพี่วรรณ ตัวพี่เองเป็นฟาร์ม ใหญ่สุดในประเทศไทย คนซื้อไปเคยติดตามมั้ยว่าเขาเลี้ยงยังไงอยู่ดีมั้ย?
วรรณ : “ก็ติดตามตลอด ก็ไม่มีปัญหา เพราะบางครั้งเขาซื้อไปออกลูกก็ยังไปรับซื้อ บอกได้เลยว่าเปอร์เซ็นต์น้อยมากที่จะเอาไปปล่อย กรณีหลุดบางส่วนอาจจะมีบางช่วงน้ำท่วมหลุดไป แต่หลุดไปเขาก็จับขึ้นมาหมด เขาก็เอาไปขายก็ได้เงิน เพราะปลามีราคาสูงค่ะ อยู่ในแหล่งธรรมชาติยาก”

เคยไปตกธรรมชาติมั้ย?
แชมป์ : “ไม่ครับ ช่อนอเมซอนน้อยมาก ที่ว่าอยู่แหล่งไหนนักตกปลาแห่ไปตกจะน้อยมาก”

ในแหล่งน้ำธรรมชาติเคยเจอมั้ย?
แชมป์ : “ไม่เคยเจอเลย ได้ยินกระแสนานๆ ครั้ง อย่างบึงบอระเพ็ดนครสวรรค์บ้าง ได้ยินแค่นั้นครับ”

ก่อนหน้านี้เคยมีจังหวัดหนึ่งเอาปลาอเมซอนไปปล่อยแล้วไปเอากลับขึ้นมา?
ดร.นณณ์ : “เห็นข่าวอยู่ว่าปลาอยู่ในบ่อที่วัด แล้วบ่อในวัดน้ำเสีย เขาก็เลยไปจับเอาไปปล่อยในบึงสาธาณะแล้วไปตามจับขึ้นมา ไปไล่กินปลาตัวอื่นก็อาจเป็นไปได้”

เรื่องนี้ในมุมอาจารย์มองยังไง?
ดร. นณณ์ : “อยากให้ดูภาพแผนที่ ตรงสีเหลืองๆ คือเขตการกระจายพันธุ์ตามปกติอยู่ที่บราซิล การมาที่เมืองไทยก็ว่ายมาไม่ได้แน่ๆ มาประเทศไทยต้องมาโดยคน สัตว์อะไรก็ตามที่ถูกเอามาข้ามถิ่นก็จะเรียกว่าเอเลียนสปีชีส์ ตามหลักวิชาการ เรียกว่าสิ่งมีชีวิตต่างถิ่น”

พอเอาเข้ามา?
ดร. นณณ์ : “คือเอเลียนสปีชีส์บ้านเราจริงๆ บ้านเรามีเต็มไปหมด อย่างนกแก้ว นกหงส์หยก หมาแมว จริงๆ มีพืชเศรษกิจเยอะแยะเลย พริก มะละกอ ไม่ไช่พืชที่ค้นพบในประเทศไทย แต่คนเอาเข้ามา แต่ถามว่าจะมีปัญหาหรือเปล่า มาแล้วถ้าเริ่มรุกราน สามารถขยายพันธุ์เองได้ตามธรรมชาติ เริ่มส่งผลกระทบ ยกตัวอย่างสองปีที่แล้วมีข่าวดัง หนอนนิวกินี ปลาซักเกอร์ ปลาหมอสีคางดำ พวกนั้นกระทบเศรษกิจ สิ่งแวดล้อม

อย่างปลาหมอสีคางดำหลุดไปในบ่อกุ้ง ก็กินกุ้งเขา หนอนนิวกินีเป็นพาหะนำโรคก็มี ไปกินหอยทากท้องถิ่น ถามว่าปลาช่อนอเมซอนเป็นเอเลียนสปีชีส์หรือเปล่า รุกรานหรือยัง เราก็ตามอยู่ แล้วยังไม่เห็นว่ามันจะไปโผล่ตรงไหนแล้วบอกประชากรเยอะแยะใหญ่โต ธรรมชาติปลาช่อน 5-6 ปี กว่าจะเริ่มผสมพันธุ์ได้ และตัวต้องสองเมตร ถึงผสมพันธุ์ได้ เป็นปลาที่ต้องขึ้นหายใจผิวน้ำตลอดเวลา

ปลาชนิดนี้อยู่ผิวน้ำ โอกาสปลาโตๆ แล้วจะรอดในระบบนิเวศน์ไทย ออกลูกออกหลานผมว่าน้อย เท่าที่มีรายงานคงเท่าที่คุยกัน คือน้ำท่วมหลุด ซื้อมาตัวเล็กๆ เลี้ยงไม่ไหว นึกภาพว่าปลาไซส์กลางๆ ตัวละร้อยกิโล มันกินอาหารเท่าไหร่”

มันกินอะไร?
วรรณ : “ก็กินปลาสด โครงไก่ กินอาหารเม็ดบ้างบางครั้งค่ะ”

ดร. นณณ์ : “ต้องไปซื้อปลาทุกวันมาให้กินวันละสิบกิโลก็หลายตังค์เหมือนกันนะ ที่ต้องใหญ่มาก ระบบกรองก็ต้องดี คนพร้อมเลี้ยงอาจมีน้อยจริงๆ ตัวเล็กๆ น่ารักดีแต่พอโตขึ้นมาก็เอาไปปล่อย เลี้ยงไม่ไหว คนไทยให้ฆ่าทิ้งก็ทำไม่ได้ สงสาร ก็เอาไปปล่อยแหล่งน้ำธรรมชาติ

กรณีที่เกิดขึ้นถ้าปลาหลุดแล้วไปเจอในแหล่งน้ำ เขาตกขึ้นมาได้ เขากินเลย ได้เหรอ?
ดร. นณณ์ : “ได้ครับ มันก็เป็นปลาในธรรมชาติ ชาวบ้านก็จับมากินอยู่แล้ว เป็นเรื่องปกติ แต่จำเป็นต้องฆ่าต้องกินมั้ย จับได้ เอาออกมาแหล่งน้ำธรรมชาติ มาเลี้ยงในบ่อก็ได้ อย่าปล่อยคืนลงไปก็แล้วกัน”

เหมือนเป็นการชี้แนะหรือเปล่า ถ้าเจอก็สามารถกำจัดได้เลย?
ดร.นณณ์ : “โดยรวมๆ ต้องเป็นอย่างนั้นอยู่แล้ว ปัญหาเอเลี่ยนสปีชีส์ เวลาเกิดปัญหาเราแก้ยาก อย่างหมอสีคางดำ ที่มันกระจายไปทั่ว มันไม่มีวันกำจัดได้”

อะไรอันตรายกว่ากัน ระหว่างปลาหมอสีคางดำ กับปลาอเมซอน?
ดร. นณณ์ : “มันอันตรายต่างกัน ปลาช่อนอเมซอนเป็นปลาขนาดใหญ่ที่สามารถกินปลาอื่นได้เยอะ แต่ปลาหมอสีคางดำ มันขยายพันธุ์ได้เร็ว มีการดูแลลูก เลี้ยงลูกอย่างดี มันก็กินปลาเล็ก แย่งชิงทรัพยากร เหมือนมีตะไคร่อยู่หย่อมนึงแทนที่ปลาท้องถิ่นจะได้กินก็ไปแย่งเขากิน มีกุ้งก็ไปแย่งกินกุ้ง”

คำว่าเสียระบบนิเวศน์ คือปลาอื่นหายไป จะสาปสูญเหรอ?
ดร. นณณ์ : “ก็เป็นไปได้ จะน้อยลงไปเยอะ จะมีกรณีที่สัตว์ผู้ล่าเข้าไปในระบนิเวศน์ เหมือนสัตว์ท้องถิ่นด้วยกัน เตะกันสองฝั่ง เตะกันมาเป็นร้อยเป็นล้านปี รู้ทางกันดี แล้วมาวันหนึ่ง เราโยนเอเลียนสปีชีส์ แล้วไม่เคารพกติกา สัตว์ท้องถิ่นเดิมจะงงและปรับตัวไม่ได้ ระบบนิเวศน์จะพัง”

แชมป์ เนื้ออร่อยมั้ย?
แชมป์ : “ก็อร่อยดีครับ ไม่เหมือนเนื้อปลาช่อนทั่วไปซะทีเดียว อธิบายยาก เพราะกินแค่ครั้งเดียว”

เหมือนเนื้อไก่มั้ย?
แชมป์ : “มีบ้างครับ”

ถ้าเราเจอปลาช่อนอเมซอนอยู่ในแหล่งน้ำธรรมชาติ หรือแหล่งที่มีปลาอื่นๆ อยู่?
ดร. นณณ์ : “ยืนยันว่าควรกำจัดจากแหล่งน้ำ โดยวิธีใดวิธีหนึ่ง ไม่ว่าจะจับเป็นหรือจับตายก็ได้ แต่ควรต้องเอาออกมา”

รับซื้อมั้ยถ้าคนเจอ?
วรรณ : “รับซื้อค่ะ เวลาปลาออกจากฟาร์ม พี่วรรณมีฝังไมโครชิฟ และสามารถรับซื้อคืนได้ เราทำระบบมาตรฐานทั้งหมด อยู่ในระบบระเบียบกรมประมงเรียบร้อย”

แชมป์เคยตกมาแล้ว ถ้าเจอตัวใหญ่ๆ ไปเอายังไง?
แชมป์ : “คงต้องใช้แห”

วรรณ : “แหเอาอยู่ค่ะ พวกนี้เวลาทอดแห ก็พัน ก็จะอยู่”

ดร.นณณ์ : “ตอนนอนกลางคืนมันลอยมั้ย”

วรรณ : “ลอยด้วยค่ะ แล้วก็ตีน้ำแรงๆ”

บ่อตกปลาช่อนอเมซอนเขาทำมาเพื่อ?
แชมป์ : “เป็นเกมครับ มันเป็นปลาที่สู้หนัก ไม่สามารถหาตกได้ง่ายๆ ตกมาได้แล้วก็ปล่อย”

มีตายมั้ย?
แชมป์ : “มีครับ แต่ทางบ่อมีทีมงานคอยเซฟปลา คอยอุ้มปลา เซฟมากที่สุด เพราะปลาตัวนึงราคาสูงมาก”

กรณีพี่วรรณ อยากบอกอะไร?
วรรณ : “จริงๆ แล้วถ้าคนรักปลาช่อนอเมซอน เป็นปลาที่เชื่องนิสัยดี มีส่วนน้อยที่หลุดออกไปเขาอาจเอาไปปล่อย อาจมีเอ็กซิเดนท์ น้ำท่วม บ่อแตก ในส่วนที่เขาอยู่ใกล้แหล่งน้ำธรรมชาติบ้างแต่จริงๆ ไม่ค่อยมีหลุด ยืนยันค่ะ”

อาจารย์บางท่านบอกว่าหากยังมีชีวิต ถ้าเลี้ยงไม่ไหว สุดท้ายเอาไปปล่อย ถ้ามีชีวิตอยู่จะส่งผลกระทบรุนแรงต่อระบบนิเวศน์ แนะนำเจอตัวใหญ่ๆ ก็จัดการมันซะ?
ดร.นณณ์ : “ก็ยืนยันว่าถ้าเจอในแหล่งน้ำธรรมชาติ ควรรีบกำจัด ถ้าตัวโตไปสืบพันธุ์ได้ขึ้นมาจะเป็นปัญหาที่รุนแรง จะฆ่าหรือจะเอาไปเลี้ยงก็ได้ แต่ยังไงก็ต้องเอาออก”